{"id":633,"date":"2018-12-27T12:11:29","date_gmt":"2018-12-27T22:11:29","guid":{"rendered":"http:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/?page_id=633"},"modified":"2018-12-27T12:12:43","modified_gmt":"2018-12-27T22:12:43","slug":"lonoikamakahiki-mokuna-%ca%bbumi-kumalua","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/?page_id=633","title":{"rendered":"Lonoikamakahiki: Mokuna \u02bbUmi K\u016bm\u0101lua"},"content":{"rendered":"<style type=\"text\/css\"> \n#cmsmasters_row_6aa73ba4c5b37 { \n\tbackground-color:#f8ecc2;\n} \n\n#cmsmasters_row_6aa73ba4c5b37 .cmsmasters_row_outer_parent { \n\tpadding-top: 50px; \n} \n\n#cmsmasters_row_6aa73ba4c5b37 .cmsmasters_row_outer_parent { \n\tpadding-bottom: 50px; \n} \n\n \n#cmsmasters_divider_6aa73ba4c65dc { \n\tborder-bottom-width:1px; \n\tborder-bottom-style:solid; \n\tpadding-top:5px; \n\tmargin-bottom:30px; \n\tborder-bottom-color:rgba(0,0,0,0.5);\n} \n<\/style><div id=\"cmsmasters_row_6aa73ba4c5b37\" class=\"cmsmasters_row cmsmasters_color_scheme_default cmsmasters_row_top_default cmsmasters_row_bot_default cmsmasters_row_boxed\">\n<div class=\"cmsmasters_row_outer_parent\">\n<div class=\"cmsmasters_row_outer\">\n<div class=\"cmsmasters_row_inner\">\n<div class=\"cmsmasters_row_margin\">\n<div class=\"cmsmasters_column one_first\">\n<div class=\"custom_html\">\n<iframe width=\"100%\" height=\"20\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" allow=\"autoplay\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/483028488&color=%23ff5500&inverse=false&auto_play=false&show_user=false\"><\/iframe>\n<\/div>\n\n<div id=\"cmsmasters_divider_6aa73ba4c65dc\" class=\"cmsmasters_divider cmsmasters_divider_width_long cmsmasters_divider_pos_center\"><\/div>\n<div class=\"cmsmasters_text\">\n<p style=\"text-align: center;\">KA HO\u02bbI \u02bbANA O KAUHIPA\u02bbEWA A ME KIHAPA\u02bbEWA I HAWAI\u02bbI; KA HOLO \u02bbANA \u02bbO KAMAL\u0100L\u0100WALU I HAWAI\u02bbI<\/p>\n<p>Ma hope iho o k\u0101 Kauhipa\u02bbewa m\u0101 kama\u02bbilio \u02bbana i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu no ke kaua, a laila ho\u02bbi akula l\u0101ua i Hawai\u02bbi. A i ka hiki \u02bbana aku i Hawai\u02bbi, e noho ana \u02bbo Lonoikamakahiki i Puak\u014d i ia manawa, e kali ana n\u014d i\u0101 Kauhipa\u02bbewa m\u0101 i ka ho\u02bbi aku. A hiki akula l\u0101ua, n\u012bnau maila ke ali\u02bbi i k\u0101 l\u0101ua mea i ho\u02bbouna \u02bbia aku ai. A laila, ha\u02bbi akula l\u0101ua e like me k\u0101 l\u0101ua kama\u02bbilio \u02bbana me Kamal\u0101l\u0101walu. A laila, ho\u02bbom\u0101kaukau a\u02bbela \u02bbo Lonoikamakahiki e like me ke kaua, i m\u0101kaukau ai \u02bbo ia no ka hiki mai o Kamal\u0101l\u0101walu. A hala akula \u02bbo Kauhipa\u02bbewa m\u0101 i Hawai\u02bbi. A laila, ho\u02bbom\u0101kaukau a\u02bbela \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu no ka holo i ke kaua i Hawai\u02bbi.<\/p>\n<p>A \u02bbike a\u02bbela \u02bbo Lanik\u0101ula, e ho\u02bbom\u0101kaukau ana no ka holo i Hawai\u02bbi i ke kaua me Lonoikamakahiki, \u02bb\u012b akula \u02bbo Lanik\u0101ula i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu: \u201c \u02bbAuhea \u02bboe, e ho\u02bbom\u0101kaukau ana k\u0113ia mau wa\u02bba ou a hele i hea?\u201d<\/p>\n<p>\u02bb\u012a akula \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu: \u201cE holo ana e kaua me Lonoikamakahiki.\u201d<\/p>\n<p>\u02bb\u012a aku \u02bbo Lanik\u0101ula: \u201c \u02bbA\u02bbole e he\u02bbe \u02bbo Lonoikamakahiki i\u0101 \u02bboe, no ka mea, \u02bba\u02bbole he ikaika nui e loa\u02bba ai \u02bbo Lonoikamakahiki, no ka mea, he kanaka \u02bboe, a he akua k\u0113l\u0101.\u201d<\/p>\n<p>\u02bb\u012a aku \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu: \u201cK\u0101! Ua \u02bb\u014dlelo mai \u02bbo Kauhiakama, he l\u0113\u02bbiwi wale n\u014d Kohala, eia i ka nuku n\u0101 k\u0101naka.\u201d<\/p>\n<p>A, no k\u0113ia \u02bb\u014dlelo \u02bbana aku o Kamal\u0101l\u0101walu p\u0113l\u0101 i\u0101 Lanik\u0101ula, \u02bb\u014dlelo akula \u02bbo Lanik\u0101ula: \u201cHo\u02bbouna aku nei \u02bboe i ko keiki (Kauhiakama) e hele e m\u0101ka\u02bbika\u02bbi i ka nui o n\u0101 k\u0101naka o Hawai\u02bbi, a ho\u02bbi maila, a ha\u02bbi maila i\u0101 \u02bboe, \u02bba\u02bbole he nui o n\u0101 k\u0101naka o Hawai\u02bbi. Ak\u0101, \u02bbike \u02bbole akula \u02bbo Kauhiakama i ka nui o n\u0101 k\u0101naka o Kohala, no ka mea, ma kahakai ka hele \u02bbana; a hele akula a hiki i Kona, hele akula mai Kawaihae aku a h\u014d\u02bbea i luna o Hu\u02bbehu\u02bbe, \u02bba\u02bbole n\u014d e \u02bbike i n\u0101 k\u0101naka o laila, no ka mea he \u02bba\u02bb\u0101 wale n\u014d. Ak\u0101, hele akula ma Kona loa a hiki i Ka\u02bb\u016b, in\u0101 i ke kakahiaka nui ka hele \u02bbana ma Kona, \u02bba\u02bbole e loa\u02bba kanaka i ia w\u0101, no ka mea, ua pau n\u0101 k\u0101naka o ia wahi i uka, a, \u02bbo kekahi po\u02bbe, ua pau i ka lawai\u02bba, a \u02bbo ka po\u02bbe koe iho he po\u02bbe palupalu. A no laila, ka loa\u02bba \u02bbole o n\u0101 k\u0101naka o Kona i\u0101 Kauhiakama ma ia hele \u02bbana. Ak\u0101, in\u0101 ma ke ahiahi ka hele \u02bbana, in\u0101 ua \u02bbike i ka nui o n\u0101 k\u0101naka o Kona, no ka mea, \u02bbo ka \u02bbokana nui ho\u02bbokahi ia o Hawai\u02bbi.\u201d<\/p>\n<p>Ma k\u0113ia \u02bb\u014dlelo a Lanik\u0101ula, \u02bba\u02bbole na\u02bbe he ho\u02bbomaopopo nui \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu ia \u02bb\u014dlelo, ak\u0101 ho\u02bbomau n\u014d \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu i kona mana\u02bbo kaua. A \u02bbike maila \u02bbo Lanik\u0101ula, ua pa\u02bbakik\u012b loa ko Kamal\u0101l\u0101walu mana\u02bbo no ke kaua, \u02bb\u014dlelo akula \u02bbo Lanik\u0101ula i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu: \u201cIn\u0101, i mana\u02bbo \u02bboe e ki\u02bbi i\u0101 Lonoikamakahiki e kaua, aia kou kahua e noho ai \u02bbo \u02bbAnaeho\u02bbomalu, in\u0101 e hiki mai ke kaua a Lonoikamakahiki i \u02bboukou l\u0101, a laila, ho\u02bbiho\u02bbi aku ke kaua i P\u014dhakuloa e ho\u02bbouka ai i kahi h\u0101iki, a laila, lanakila \u02bboukou ma luna o ko Hawai\u02bbi.\u201d<\/p>\n<p>\u02bb\u012a akula \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu: \u201c \u02bbA\u02bbole \u02bboe i \u02bbike, no ka mea, ua \u02bb\u014dlelo maopopo loa \u02bbia mai au e Kauhipa\u02bbewa l\u0101ua \u02bbo Kihapa\u02bbewa, aia ko m\u0101kou kahua kaua i luna o H\u014dk\u016b\u02bbula a me Pu\u02bbu\u02bbo\u0101\u02bboaka; he wahi kau i luna.\u201d<\/p>\n<p>\u02bb\u012a hou aku o Lanik\u0101ula: \u201cPuni akula \u02bboe i n\u0101 keiki a K\u016bmaikeau m\u0101, nolu \u02bbia maila \u02bboe. No laila, e ho\u02bbolohe \u02bboe i ka\u02bbu; a in\u0101 e ho\u02bbolohe \u02bbole \u02bboe i ka\u02bbu \u02bb\u014dlelo, \u02bba\u02bbole wau e mana\u02bbo ana e ho\u02bbi kino mai ana \u02bboe i\u0101 Maui nei.\u201d<\/p>\n<p>A no k\u0101 Lanik\u0101ula \u02bb\u014dlelo \u02bbana i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu p\u0113l\u0101, a laila, wela a\u02bbela ko Kamal\u0101l\u0101walu inaina no Lanik\u0101ula, a ho\u02bbokuke akula. Ak\u0101, \u02bba\u02bbole i ho\u02bb\u014dki \u02bbo Lanik\u0101ula i k\u0101na \u02bb\u014dlelo aku i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu, no ka minamina n\u014d i ke ali\u02bbi. A laila, \u02bb\u014dlelo akula n\u014d \u02bbo ia (Lanik\u0101ula): \u201cE Kamal\u0101l\u0101walu, ke pa\u02bbakik\u012b loa nei \u02bboe i ke kaua, a eia ka\u02bbu i\u0101 \u02bboe. E pono ke kapu heiau i k\u0113ia mau l\u0101, ma mua o kou hele \u02bbana, e ho\u02bbom\u0101lielie mua i ke akua, a laila, hele.\u201d<\/p>\n<p>Ak\u0101, \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu ma k\u0113ia \u02bb\u014dlelo \u02bbana a Lanik\u0101ula, \u02bba\u02bbole n\u014d i maliu mai. No laila, pau a\u02bbela k\u0101 Lanik\u0101ula \u02bb\u014dlelo \u02bbana. Ma hope iho o k\u0101 Lanik\u0101ula \u02bb\u014dlelo \u02bbana i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu, a laila, ho\u02bbom\u0101kaukau a\u02bbela \u02bbo Makak\u016bikalani i n\u0101 wa\u02bba kaua, ma muli o ke kauoha ikaika a Kamal\u0101l\u0101walu. A i ka m\u0101kaukau \u02bbana o n\u0101 wa\u02bba a me n\u0101 p\u016bkaua \u02bb\u0113 a\u02bbe, a me n\u0101 k\u0101naka a pau, a \u02bbike a\u02bbela ua \u02bbo Lanik\u0101ula, ua m\u0101kaukau n\u0101 wa\u02bba kaua o Kamal\u0101l\u0101walu, a e lana ana i ke awa o H\u0101moa. I ia manawa, hele mai \u02bbo Lanik\u0101ula, a w\u0101nana maila i mua o ke ali\u02bbi Kamal\u0101l\u0101walu a me n\u0101 wa\u02bba kaua a pau, \u02bboiai e lana ana n\u0101 wa\u02bba o ke ali\u02bbi i ke kai. A penei k\u0101na w\u0101nana ma ke mele, a \u02bbo k\u0101 Lanik\u0101ula \u02bb\u014dlelo hope ia i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu. A penei:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Koa\u02bbe \u02bbula, ke koa\u02bbe kea,<\/p>\n<p>Koa\u02bbe lele p\u0101uma \u02bbana,<\/p>\n<p>Ki\u02bbeki\u02bbe i luna ka h\u014dk\u016b,<\/p>\n<p>Ha\u02bbaha\u02bba i au ka malama.<\/p>\n<p>He akua ko akua o Lono,<\/p>\n<p>Pu\u02bbuiki, Pu\u02bbunui,<\/p>\n<p>I Pu\u02bbuloa, i Pu\u02bbupoko,<\/p>\n<p>I Pu\u02bbukahanahana,<\/p>\n<p>I ka hana a ke akua o Lono,<\/p>\n<p>\u02bbO Lono ka ipu iki,<\/p>\n<p>\u02bbO Lono ka ipu nui,<\/p>\n<p>\u02bbO Pu\u02bbunahe iki,<\/p>\n<p>\u02bbO Pu\u02bbunahe nui,<\/p>\n<p>Na H\u0101na \u02bbau aku,<\/p>\n<p>Na Moe \u02bbau mai,<\/p>\n<p>Na\u02bbu n\u014d ka\u02bbu p\u014dpolo,<\/p>\n<p>He p\u014dpolo k\u016b kapa alanui,<\/p>\n<p>I aho hia e Kaiok\u0101ne,<\/p>\n<p>I haka \u02bbia e Kaiowahine,<\/p>\n<p>\u02bbO k\u0101ua i Kahulikini \u0113,<\/p>\n<p>He kini,<\/p>\n<p>He kini, he lehu, he mano,<\/p>\n<p>K\u0101ua, e Kama \u0113,<\/p>\n<p>I \u02bbAnaeho\u02bbomalu k\u0101ua,<\/p>\n<p>E ku\u02bbu ali\u02bbi ho\u02bbi \u0113.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>A pau k\u0101 Lanik\u0101ula \u02bb\u014dlelo w\u0101nana \u02bbana ma ke mele e like me ka h\u014d\u02bbike \u02bbana ma luna, a laila, holo akula \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu me kona mau wa\u02bba kaua he nui.<\/p>\n<p>Ua \u02bb\u014dlelo \u02bbia ma k\u0113ia mo\u02bbolelo, \u02bbo ka nui o n\u0101 wa\u02bba o Kamal\u0101l\u0101walu, aia ka maka hope o n\u0101 wa\u02bba kaua i H\u0101moa ma H\u0101na, a \u02bbo ka maka mua ho\u02bbi o n\u0101 wa\u02bba, aia i Puakea ma Kohala. Ak\u0101 ho\u02bbi, ma ka manawa o k\u0113ia mo\u02bbolelo, \u02bba\u02bbole he like o ka mana\u02bbo o ka po\u02bbe kahiko ma k\u0113ia mea. Ua mana\u02bbo kekahi po\u02bbe he wahahe\u02bbe ka mea i \u02bb\u014dlelo \u02bbia no ka nui o n\u0101 wa\u02bba.<\/p>\n<p>A hiki akula \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu i Hawai\u02bbi, ua ho\u02bbonoho \u02bbia \u02bbo Kauhipa\u02bbewa me Kihapa\u02bbewa ma Puak\u014d, e like me ka makemake o Lonoikamakahiki. I ia manawa a Kamal\u0101l\u0101walu i h\u0101l\u0101wai mua ai me Kauhipa\u02bbewa m\u0101, \u02bb\u014dlelo aku \u02bbo K\u016bmaikeau m\u0101, he mau k\u0101naka no ko Lonoikamakahiki alo, me ka \u02bb\u014dlelo aku i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu: \u201cE Kamal\u0101l\u0101walu, lawe \u02bbia n\u0101 wa\u02bba i uka lilo, wehewehe ke ama a me ka \u02bbiako, i kaua ia a he\u02bbe ka Hawai\u02bbi i\u0101 \u02bboukou, mali\u02bba o holo ke auhe\u02bbe pio, a mana\u02bbo \u02bbo ka \u02bbauwa\u02bba o k\u0101 Maui ka mea e holo ai, i hiki aku \u02bbia, ua pau ka \u02bbiako i ka hemohemo, i loa\u02bba mai ia i ka lanakila, a laila, na \u02bboukou n\u014d ka make.\u201d<\/p>\n<p>A, e like me ka \u02bb\u014dlelo a k\u0113l\u0101 mau \u02bbelem\u0101kule i\u0101 Kamal\u0101l\u0101walu, a laila, hana akula \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu e like me k\u0101 k\u0113l\u0101 mau k\u0101naka.<\/p>\n<p>I ka manawa a Kamal\u0101l\u0101walu i hiki aku ai ma Kohala, ua m\u0101kaukau mua n\u0101 p\u016b\u02bbali kaua o Lonoikamakahiki. Ak\u0101, lohe a\u02bbela ua \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu, eia n\u014d \u02bbo Kanaloakua\u02bbana i Waimea kahi i noho ai, ho\u02bbouka mua ihola \u02bbo Kamal\u0101l\u0101walu me Kanaloakua\u02bbana i Kauna\u02bboa. A he\u02bbe maila \u02bbo Kanaloakua\u02bbana; a alualu loa maila ko Kamal\u0101l\u0101walu po\u02bbe koa a me Kauhiakama p\u016b, a loa\u02bba pio ihola \u02bbo Kanaloakua\u02bbana ma Puak\u014d. A ma ia ho\u02bbouka kaua hou \u02bbana, p\u014d\u02bbalo \u02bbia a\u02bbela n\u0101 maka o Kanaloakua\u02bbana e ko Maui kaua, a \u02bb\u014d\u02bb\u014d \u02bbia a\u02bbela n\u0101 maka i ke kao he\u02bbe, pepehi \u02bbia ihola a make. Ua k\u0101kau \u02bbia na\u02bbe n\u0101 maka o Kanaloakua\u02bbana i ka uhi.<\/p>\n<p>A, \u02bbo ia hana \u02bbana a ko Kamal\u0101l\u0101walu po\u02bbe koa i\u0101 Kanaloakua\u02bbana, no laila, ua kapa \u02bbia ka inoa o ia awa pae wa\u02bba ma Puak\u014d \u02bbo Kamakahiwa, a \u02bbo ka inoa ia o ia wahi a hiki mai i k\u0113ia manawa, a hiki aku i ka hanauna hope loa o k\u0113ia l\u0101hui.<\/p>\n<p>A no ia hana \u02bbia \u02bbana o Kanaloakua\u02bbana p\u0113l\u0101, ua hana \u02bbia e ka po\u02bbe haku mele penei, \u02bbo ia ho\u02bbi ma ka hapa waena o ke mele i \u02bb\u014dlelo \u02bbia \u02bbo Koauli, penei:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Ke koana o Kama, ka \u02bb\u014dhi\u02bba,<\/p>\n<p>Ko Kama ku\u02bbu i Waimea,<\/p>\n<p>Ka \u02bbi\u02bbo \u02bbo Kanaloa,<\/p>\n<p>He \u02bbele he \u02bbAlaea,<\/p>\n<p>\u02bbO ka maka i ku\u02bbia,<\/p>\n<p>I welo \u02bbia i ke kao o Kanaloa,<\/p>\n<p>Ko Kanaloa maka,<\/p>\n<p>A lalapa n\u014d,<\/p>\n<p>E ualo wau i ka maka,<\/p>\n<p>\u02bbO Makaki\u02bbi,<\/p>\n<p>E \u02bb\u014d mai \u02bboe i ko Kamale\u02bba maka,<\/p>\n<p>\u02bbO Makahiwa, Makalau,<\/p>\n<p>No Ho\u02bbohila ka lau.<\/p>\n<p>\u02bbO Makakaile,<\/p>\n<p>Ka maka o Makakaile nui a ola,<\/p>\n<p>K\u012bk\u0113nui a Ewa,<\/p>\n<p>No Ewa ka i\u02bba i ka maka o P\u0101weo,<\/p>\n<p>No Lo\u02bbe ka \u02bbili lolo i ka maka \u02bbo Mano,<\/p>\n<p>Ke ali\u02bbi ke Olowalu o ka pahu o H\u0101wea,<\/p>\n<p>Ka pahu ha\u02bbi kanaka, \u02bbO La\u02bbamaikahiki.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u02bbO k\u0113ia mele i ha\u02bbi \u02bbia ma luna no ka maka o Kanaloakua\u02bbana, e like me ka ho\u02bb\u0101k\u0101ka \u02bbana ma n\u0101 pauk\u016b ma luna a\u02bbe o k\u0113l\u0101 mele.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":67,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/633"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=633"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":635,"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/633\/revisions\/635"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ehooululahui.maui.hawaii.edu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}